Plantentuin Meise



De Woestijn

  • Droogteplanten: Cactusfamilie (Cactaceae), Wolfsmelkfamilie (Euphorbiaceae), Aloëfamilie (Aloeaceae), Agavenfamilie (Agavaceae), Ijskruidfamilie (Aizoaceae), Apocynaceae (Maagdenpalmfamilie), Vetplantenfamilie (Crassulaceae), Composietenfamilie (Asteraceae), Palmvarenachtigen (Cycadales), Welwitschia mirabilis, ...
  • Waar te zien in de Plantentuin : De Droogtekas in het Plantenpaleis toont talrijke voorbeelden van woestijnplanten uit gans de wereld.

De woestijn is een plek met extreme omstandigheden, extreme temperaturen en extreme droogte; plotse hevige regenval en ijskoude nachten.  Meestal zijn woestijnen enorm droog en als het toch regent, dan komt alles in een keer met weer een enorme lange periode zonder.  Helemaal anders dan bij ons waar het het hele jaar door kan regenen. Na zo’n stortbui kan de woestijn op korte tijd in bloei komen te staan, zeer bijzonder om te zien.  Dat het overdag erg heet is in de meeste woestijnen weet iedereen, temperaturen boven de 40°C zijn geen uitzondering.  Maar ‘s nachts koelt het af, soms zelfs tot beneden het vriespunt.  Hoe komt dat?  Het heeft alles te maken met de luchtvochtigheid.  In bossen van bij ons is een luchtvochtigheid van 80% vrij normaal, overdag absorbeert het water in de lucht een deel van het zonlicht en –energie.  ‘s Nachts gedraagt het water zich dan als een deken dat de warmte in het bos vasthoudt.  Woestijnen daarentegen hebben een luchtvochtigheid van slechts 10 à 20%, er is zeer weinig vegetatie, vandaar de enorm snelle afkoeling na zonsondergang en de temperatuurklim na zonsopgang.

Veel woestijnen kan je aantreffen tussen de 30° noorderbreedte en 30° zuiderbreedte.  Sommige woestijnen worden veroorzaakt door ‘regenschaduw’, d.w.z. dat de regenzwangere wolken niet tot daar geraken wegens een gebergte in de buurt.

Geloof het of niet, maar er zijn twee types woestijnen, warme en koude.  De determinerende factor in een warme woestijn is de regenval, die hooguit 20 cm per jaar bedraagt. Ook in koude woestijnen is er deze lage hoeveelheid neerslag die dan nog meestal onder de vorm van sneeuw valt.

De top vijf van grootste woestijnen: Sahara, Gobi, Kalahari, Victoria- en Grote Zandwoestijn.

 Warme woestijnen

Naam,

locatie

Oppervlakte

Aard

Flora & Fauna

Bijzonderheden

Arabische woestijn
Arabisch schiereiland

2 300 000 km2

Bijna volledig met zand bedekt, bezit de grootste duinen ter wereld.

acacia, oleander, saltbush (Atriplex sp.)

woestijnsprinkhaan, dromedaris, gazelle, hagedis, jakhals, spiesbok

Nomadische Bedouinenstammen trekken al duizende jaren door deze woestijn.

 

Australische woestijn (Grote Zand-,  Victoria-, Simpson-, Gibson- en Sturtwoestijn)
Australië

2 300 000 km2
(1/3 van Australië) 

Grote Zand-,  Victoria- en Simpsonwoestijn zijn zandwoestijnen,  Gibson- en Sturtwoestijn zijn steenwoestijnen

acacia, casuarina, eucalyptus, saltbush (Atriplex vesicaria), spinifexgras

blauwtonghagedis, dingo, vetstaartopossum, kangoeroe, buidelmol, kangoeroemuis, zandvaraan, Austalische of spinifexspringmuis, bergduivel 

Aboriginals hebben meer dan 30 000 jaar de Australische woestijn bewoond.

 

Chihuahua-woestijn
Noord Centraal- Mexico en ZW van de VS (Arizona, New Mexico, Texas)

455 000 km2

Hoogvlakte bedekt met steengebieden en zandbodem.  Veel (tafel)bergen.

cactussen, chihuahuavlas (Linum vernale), creosootstruik (Larrea), lechuguilla-agave, mesquite (Prosopis glandulosa), slaapmutsje (Eschscholtzia)

coyote of prairiewolf, diamantratelslang, javelina of pecari, kangoeroerat, roadrunner of renkoekoek

Grootste N-Amerikaanse woestijn met Big Bend National Park waar meer vogelsoorten leven dan in om het even welk ander Amerikaans nationaal park.

Kalahari
ZW-Afrika

520 000 km2

Bedekt met zandduinen en kiezelvlaktes

acacia, aloe 

gazelle, gerbil of woestijnrat, grondeekhoorn, hyena, jakhals, zandhoen, springbok

De Bosjesmannen leefden er 20 000 jaar.

 

Mojave
ZW-USA (Arizona, California, Nevada)

65 000 km2

Bedekt met zandige bodem, stenen en zoutvlaktes.

 

creosootstruik (Larrea), woestijnverbena, joshua tree (Yucca brevifolia), mesquite (Prosopis glandulosa

dikhoornschaap, chuckwalla, coyote of prairiewolf, prairiehaas, hoornratelslang, hekstaartleguaan 

Death Valley ligt in deze woestijn.

Monte
Argentinië

325 000 km2

Bedekt met zand

zuilcactus (Pachycereus pringlei), creosootstruik (Larrea), paloverde (Circidium microphylum)

armadillo of gordeldier, mara of Patagonische haas, jaguarundi of wezelkat, poema, tinamoe of stuithoen, toeko-toeko

Gelijkaardig met de Sonorawoestijn

Sahara
N-Afrika

9 100 000 km2

Bedekt met Bergen, rotsgebieden, kiezel- en zandvlaktes, ernome duinen. Het centrale gedeelte krijgt soms jarenlang geen neerslag.

acacia, grassen, tamarisk 

addaxantilope, dorcasgazelle, woestijnvos, hoornadder, jakhals, jerboa of springmuis, zandhoen, doornstaartagaam

Grootste woestijn ter wereld. Niet eens 2 miljoen inwoners (vooral nomaden zoals Tuaregs). Doorkruist door Arabische caravanen sinds de 10e eeuw.

Sonora
ZW-USA (Arizona, California) en delen van Mexico (Baja Peninsula, Sonora)

312 000 km2

Bedekt met zand en stenen.  Krijgt meer neerslag dan de andere Amerikaanse woestijnen.

 

agave, woestijnkaasjeskruid (Sphaeralcea coulteri), creosootstruik (Larrea), mariposa- of vlinderlelie (Calochortus), mesquite (Prosopis glandulosa), ocotillo of koetsierszweep (Fouquieria splendens), paloverde (Circidium microphylum), saguaro- of reuzencactus (Carnegiea gigantea of Cereus giganteus)

neusbeer, cactus- of kabouteruil, gilamonster, kangoeroerat, rotsrat, roadrunner of renkoekoek, hoornratelslang, tarantula 

Meest complexe levengemeenschap dier-plant van alle woestijnen.  Een van de mooiste woestijnen ter wereld.

 

Thar
Indië en Pakistan

200 000 km2

Vooral met zandduinen bedekt, ook wat kiezelvlaktes.

 

acacia, wolfsmelk, grassen, struiken 

zwarte bok of hertegeitantilope, dromedaris, Indische trap, Indische doornstaartagaam, jakhals, zandhoen 

Verpreid over de woestijn vind je kleine dorpjes van 10 à 20 huisjes.

 

Koude woestijnen

Naam,

locatie

Oppervlakte

Aard

Flora & Fauna

Bijzonderheden

Atacama
Kusten Peru en Chili

140 000 km2

Zandduinen en kiezels, een van de droogste plekken ter wereld.

steppegras (Schizachyrium scoparium), zuilcactus (Pachycereus pringlei), tamarugo trees (Prosopis tamarugo)

hagedis, lama, Peruviaanse woestijnvos, nestplaats voor vele zeevogels

Slecht een paar duizend boeren leven hier.

Grote natriumnitraat-voorraden (grondstof voor springstof)

 

Gobi
N-China en Z-Mongolië

1 200 000 km2

Bedekt met zandige bodem en zones met gobi (=kleine steentjes)

 

kameeldoorn of mannastruik (Alhagi), grassen

kameel, gazelle, gerbil of woestijnrat, jerboa of springmuis, hagedissen, onager of wilde ezel, wolf

In de 13e eeuw doorkruist door Genghis Khan.

Nomaden settelen zich nu in staatsboerderijen.

 

Great Basin
W-USA (Idaho, Nevada, Oregon en Utah)

411 000 km2

Bedekt met zand, steentjes en klei.

 

Bergen, ranges, bekkens en zoutvlaktes.

 

greasewood (Sarcobatus vermiculatus), sagebrush (Seriphidium tridentatum), shadscale (Atriplex confertifolia)

dikhoornschaap, prairiehaas, pocketmuis, kleine Amerikaanse nachtzwaluw, gaffelbok, saliedorser, dove hagedis

Great Salt Lake

Iraneese woestijn
Iran, Afghanistan, and Pakistan

390 000 km2

Bedekt met grijze bodemlaag, steenbodem en zoutvlaktes.

 

grassen, pistachebomen (Pistacia vera), struiken

varaan, onager of wilde ezel, spiesbok, schorpioen

grootste zoutvlakte ter wereld

Namib
Kusten van ZW-Afrika

 

135 000 km2

Zandduinen bij de kust en steenwoestijn landinwaarts.

 

aloe, steppegras (Schizachyrium scoparium), korstmossen, welwitschia

zwartlijfkever, franjeteenhagedis, goudmol, jakhals, hoornratelslang, adder, woestijngekko

.

Takla Makan
W-China

1 600 000 km2

Zandduinen en rotsbodem

grassen, struiken

kameel, jerboa of springmuis, langooregel, gazelle

"Takla Makan" betekent “plek waarvan men nooit terugkeert”

Marco Polo stak de woestijn over in de 13e eeuw.

Turkestan
Delen van het Middenoosten en ZW-Rusland

 

559 000 km2

Uitgestrekte zandduinen.

kameeldoorn of manna (Alhagi), saxaul- of zoutbomen (Haloxylon ammodendron), cypergrassen, dichte bodembedekkers

woestijnschildpad, gazelle, gerbil of woestijnrat, saiga-antilope

De caravanen van de Zijderoute (Europa-China) passeerden hier.

Samarkand, religieus en cultuurcentum uit de oudheid lag hier.

 


Voor vragen over een bezoek aan de Plantentuin, contacteer Patrick Bockstael (Tel.: + 32 2 260 09 70).

Plantentuin Meise
Domein van Bouchout
B-1860 Meise