De zwarte bladzijde van de Nationale Plantentuin van België

(momenteel enkel beschikbaar in het Nederlands)

In april 2000 tijdens de vijfde staatshervorming werd de overheveling van de Plantentuin van federale overheid naar de Vlaamse Gemeenschap beslist, mits een aantal randvoorwaarden. Twee federale en twee regionale verkiezingen later is er van de uitvoering nog steeds geen sprake. Dat er tijdens deze te lange periode veel te weinig in de Plantentuin geïnvesteerd werd, getuigt deze zwarte bladzijde...

Oktober 2007: De stookketel van de Balatserre begeeft het net voor de winter.
Oktober 2007: Waterinsijpeling in de Oranjerie tast het pleisterwerk van de muren aan.
De Oranjerie wacht al lang op een grondige restauratie. Het drankpunt/restaurant moet 's winters zijn deuren sluiten omdat er geen verwarming is.
22 juni 2007: Van het Herbariumgebouw valt een zware betonplaat naar beneden.
Nog meer dan 10 zo'n platen hangen gevaarlijk los. Een van deze platen hangt boven de nooduitgang van het veelgebruikte Van Heurck-auditorium.
De federale Regie der Gebouwen schat het gewicht van één plaat op 350 kg.
19 juni 2007: Na een zwaar onweer helt de gevel van de Marantaceaekas zwaar over.
De directeur laat de kas sluiten voor personeelsleden wegens gevaarlijk instabiel.
21 juni 2007: De kas zakt elke dag een stukje verder in.. De federale Regie der Gebouwen zoekt een aannemer om stuttingswerken uit te voeren zodat de collectie toch nog gedeeltelijk kan gered worden.
De betonbewapening van de pilasters waarop het Herbariumgebouw rust ligt al jarenlang bloot. De loskomende en naar beneden vallende brokstukken worden steeds groter.
Idem voor de bewapening in de plafonds van de kelder.
Deze kelder herbergt een wetenschappelijk zeer belangrijke collectie van drogerijen, een gedeelte afkomstig uit Brazilë en aan de basis liggend van de historische Flora Brasiliensis. Via een 'ingenieus' gotensysteem aan het plafond wordt het insijpelend water naar één punt afgevoerd.
Verzakkingen naast het gebouw zorgen er voor dat bij grote stortbuien een deel van de kelder onder water loopt. Dit is bijzonder hinderlijk voor de liftkokers . Het water staat soms zo hoog dat de elektronische besturing beschadiging kan oplopen. De liften zelf zijn slechts enkele jaren geleden vervangen.
Binnenin het Herbariumgebouw is er minstens één plaats waar zich een stabiliteitsprobleem kan voordoen. Een barst loopt er over verschillende verdiepingen heen. Op de bovenste verdieping is er een betonbalk gebroken. Misschien is dit geen echt probleem gezien dit een paar jaar geleden vastgesteld geweest is door de Regie.
Zicht op plafond en gebarsten muur in het personeelscafetaria.
Het raamwerk in het Herbariumgebouw is uit staal vervaardigd, niet erg efficiënt qua isolatie! Op plaatsen waar het raamwerk verroest is, kan men onmogelijk de ramen openen of erger, niet meer dichtdoen, zoals op deze foto.
De dubbele beglazing van het Herbariumgebouw is overal aan vervanging toe. Daarenboven zijn er gangen waar alle ruiten (althans één laag) gebarsten en gebroken zijn. Bij het gebruik van de gangen moet men er extra voorzichtig zijn om zich niet te kwetsen.
De verwarming van het Herbariumgebouw gebeurt via buizen (rood geschilderd) die in de plafonds liggen. Waarschijnlijk ging men er in 1958 van uit dat warme lucht naar beneden daalde. De verwarming is ondergedimensioneerd in bepaalde zones. Het resultaat is dat het in de winter (ijs)koud is, in de zomer bloedheet. Onder de verwarmingsbuizen komen normaal plaasteren plafondplaten voor, ieder zowat 20 kg wegend, maar die werden omwille van de stabiliteit verwijderd om ongelukken te vermijden.
Zoals in vorig foto vermeld werden de valse plafonds eind jaren '90 weggehaald omwille van het onstabiele karakter. Het gebeurde regelmatig dat totaal onverwacht enkele vierkante meter plafond naar beneden kwam (gelukkig meestal tijdens het weekend).
Vanwege de federale Regie kregen de Plantentuin de toelating om de plafonds (met eigen middelen) te verwijderen. Nieuwe plafonds kwamen er nog niet. Plafondverlichting hangt op eigen snoer of is verwijderd.
Dit is de indruk die we nalaten aan de tientallen wetenschappers die jaarlijks van universiteiten van overal ter wereld het wereldvermaarde herbarium komen raadplegen. Gelukking zijn de collecties zeer goed onderhouden en zeer rijk; zodat er hoe dan ook een onvergetelijke herinnering achterblijft.
De personeelsleden van de afdeling ICT lossens het gebrek aan plafond op door het spannen van lakens.
In de nieuwe vleugel van het Herbariumgebouw (gebouwd in de jaren '80) ontbreken grote stukken vloerbedekking.
Op het dak van het kasteel van Bouchout zorgen lekkende daken voor waterinsijpeling.
Het insijpelend water van het kasteeldak kan men bijvoorbeeld terugvinden in de lampenarmaturen van de conferentiezaal.
Een ander gevolg is dat het pleiserwerk om zeep is.
Of de balken gaan rotten.
Dienstgebouw (garage) waar we in het voorjaar 2006 preventief een aantal dekplaten uit blauwe hardsteen verwijderd hebben omdat ze dreigden naar beneden te storten. 
Het is een plaats waar heel wat personeelsleden en duizenden bezoekers per jaar langskomen. Er is nog geen vooruitzicht op het terugplaatsen van de dekstenen en het in orde zetten van het metselwerk.
In de woning van de huisbewaarder komt zowel het hemelwater als het grondwater met de regelmaat van de klok binnengestroomd.
Niet enkel de vloer van het stookgebouw maar ook de stookketels zijn dringend aan vervanging toe.
De serre met tropische orchideeën werd in 2004 in allerijl leeggehaald.
De collectie kon net op tijd gered worden. Nu staat de kas op instorten.
De serre met o.a. de collectie Gentse begonia's uit de 19e eeuw wordt gestut tegen een dienstgebouw met betonrot. Dit soort toestanden worden in de Plantentuin nog niet gecatalogeerd onder hoogstdringend , omdat er toch een voorlopige oplossing is.
De Vlaamse Hoeve is een historisch gebouw bij de hoofdingang. Hier heb je een zicht op het dak van één van de schuren.
De plannen voor de restauratie waren klaar in 2001, maar van uitvoering is geen sprake meer sedert de Lambermontakkoorden. In het kader van de bezoekersinfrastructuur zullen de bestaande plannen moeten bijgestuurd worden.
Een gedeelte is dermate verkrot en aangetast door paddestoelen en schimmels dat het dienst zou kunnen doen als "Levend museum voor schimmels en paddestoelen in gebouwen". De sterkst aangetaste vleugel werd de laatste decennia enkel gebruikt om een stuk van een film te realiseren in samenwerking met de afdeling materiaalbescherming van Janssen Pharma.
Ook werd het als didactisch materiaal gebruikt bij het bezoek van een Chinese delegatie (georganiseerd door Janssen Pharma) waarbij de deelnemers erfgoedverantwoordelijken waren die moesten instaan voor de behandeling van schimmelproblemen op het unieke Chinese terracottaleger.
Gelukkig krijgen de bezoekers de staat waarin de Vlaamse Hoeve verkeert niet te zien. In plaats daarvan werd de toegangsinfrastructuur sinds 2000 ondergebracht in een tijdelijke bedrijfscontainer.
Wat bezoekers wel te zien krijgen en ook vaak vragen over stellen is de tergend trage snelheid waarmee de 13 publiekskassen van het Plantenpaleis gerenoveerd kunnen worden. In 2007 zullen twee daken vernieuwd worden, nu reeds gefinancierd door de Vlaamse Overheid.
In 1999 werd het eerste lekkende dak van het Plantenpaleis vervangen. Volgens de toen bestaande planning had de gehele renovatie moeten klaar zijn bij de 50e verjaardag van het complex (2008). Er zal nog veel water naar de zee stromen vooraleer ....
Vandaag kan niemand voorspellen wanneer alle daken, zijwanden en inrichting gerenoveerd zal zijn. Als het van de federale Regie der gebouwen zal afhangen, zullen in afwachting van een overdracht nog enkel instandhoudingwerken ("stutten en dweilen met de kraan open") uitgevoerd worden. Alternatieve financiering (Vlaamse Gemeenschap bvb) is de enige hoop in bange dagen.
Nog in de publieke zone van de Plantentuin bevindt zich de Vriendschapstempel, waarvan de restauratie begon maar inmiddels 5 jaar stil ligt als gevolg van het failliet van de aannemer. Ondertussen is er bouwhistorisch onderzoek gedaan naar dit gebouw en is gebleken dat het een uniek stuk erfgoed is, een maconiek gebouw opgetrokken door de familie VanderLinden d'Hoogvorst.
Andere 19e eeuwse tuinfollies zoals de Kluizenaarshut zijn al meer dan 20 jaar ingestort. In het kader van het bouwhistorisch en parkhistorisch onderzoek krijgen we een inzicht in het belang van deze gebouwen en in de noodzaak tot restauratie.
Een metalen hekwerk in takmotief, als reling van één van de bruggen valt uit elkaar. Dergelijke relingen zijn bijzonder zeldzaam. In Berlijn bvb wordt er bijzondere aandacht besteed aan hun restauratie.
Kapotte toegangspoort, kan het symbolischer? Dit is de toegang via de Koninginnedreef.
De St-Annakapel (1757) werd gestut in mei 2007.
Hoog tijd want dit historische bouwwwerk dreigt in te storten.
Grote gaten in de Oranjeriemuur. Tegen deze muur stond vroeger een kas met speciaal gesnoeide perzikbomen. 
Losliggende stenen,
of kasseien, voor kinderwagens of rolstoelen een onmogelijke hindernis.
Ook binnen in de kassen moet er geïnvesteerd in beter begaanbare paden.
En na elke stortbui spoelt de wegbedekking van de wegen...
tot zelfs 20 cm onder de stoepranden.

wordt vervolgd...